مهدى از ديدگاه قرآن

مهدى از دیدگاه قرآن

مهدى از دیدگاه قرآن

(بقیه الله خیر لکم ان کنتم مؤمنین)

(بازمانده ى خدا بهتر است براى شما، اگر مؤمن باشید). (هود: ۸۶)

بیش از یکصد آیه از قرآن کریم به مصلح کل حضرت بقیه الله ارواحنا فداه تفسیر وتأویل شده است، که علامه ى بزرگوار، مولى محمد باقر مجلسى در دائره المعارف بزرگ شیعه (بحار الانوار) ۶۵ آیه را به استناد احادیث وارده از اهل بیت عصمت وطهارت علیهم السلام در پیرامون ظهور یکتا بازمانده از حجتهاى حضرت احدیت نقل کرده است.(۱۵) وبرخى از بزرگان کتابهایى را در این رابطه به رشته ى تحریر در آورده اند که از آن جمله است:

۱- المحجه فیما نزل فى القائم الحجه (علیه السلام)

شامل ۱۲۰ آیه از آیات تفسیر شده به ظهور حضرت مهدى ارواحنا فداه به استناد احادیث وارده از معصومین علیهم السلام.(۱۶)

۲- المهدى فى القرآن

شامل ۱۱۰ آیه از آیات تأویل شده به ظهور حضرت بقیه الله به استناد احادیث وارده از طریق شیعه وسنى.(۱۷)

۳- موعود قرآن

ترجمه ى فارسى (المهدى فى القرآن).

۴- سیماى امام زمان (علیه السلام) در آینه ى قرآن

شامل بیش از ۱۴۰ آیه از آیات قرآن کریم که در روایات فریقین (شیعه وسنى) به ظهور قبله ى موعود وکعبه ى مقصود تفسیر شده است.(۱۸)

وما در اینجا به نقل چند آیه در این رابطه بسنده مى کنیم:

۱- (ونرید ان نمن على الذین استضعفوا فى الأرض ونجعلهم أئمه ونجعلهم الوارثین).

یعنى: (وما اراده کرده ایم به آنانکه در روى زمین به ضعف کشیده شده اند منت نهاده، آنها را پیشوایان ووارثان زمین قرار دهیم).(۱۹)

طبق روایات بیشمارى این آیه در حق مصلح جهان حضرت بقیه الله ارواح العالمین له الفداء نازل شده که در آخر الزمان قیام کرده، بساط ننگین ظلم وبیدادگرى را در هم خواهد پیچید وپرچم عدالت را در سرتاسر جهان به اهتزاز در خواهد آورد. وبه تکتازى فرعونیان خاتمه خواهد داد.(۲۰)

۲- (بقیه الله خیر لکم ان کنتم مؤمنین).

یعنى: بازمانده ى خدا بهتر است براى شما، اگر مؤمن باشید).(۲۱)

مطابق روایات فراوانى، هنگامى که حضرت بقیه الله ارواحنا فداه ظهور مى کند پشت خود را به دیوار کعبه تکیه داده، نخستین چیزى که به زبان مى آورد، این آیه ى شریفه است، آنگاه همه ى آنها که در آنجا گرد آمده اند با عنوان (السلام علیک یا بقیه الله) به پیشگاه آن حضرت عرض ادب مى کنند.(۲۲)

۳- (هو الذى ارسل رسوله بالهدى ودین الحق لیظهره على الدین کله ولو کره المشرکون).

یعنى: (او خدایى است که پیامبرش را با هدایت ودین حق برانگیخت تا آن را بر همه ى ادیان پیروز گرداند، اگر چه مشرکان نخواهند).(۲۳)

پیشواى ششم شیعیان در تفسیر این آیه فرمود: مهدى ما ظهور مى کند ودین مقدس اسلام را بر همه ى ادیان پیروز مى گرداند، اگرچه دشمنان راضى نباشند. که منظور از این پیروزى، سیطره ى نظامى وپیروزى ظاهرى است وگرنه از نظر دلیل وبرهان، اسلام در هر زمانى بر همه ى ادیان غلبه داشت. ومکتبهایى که ریشه ى آسمانى دارد (چون مسیحیت وکلیمیت) چون از یک سو تحریف شده، واز سوى دیگر به هنگام تشریع شده بود، پاسخگوى نیازمندیهاى قرون بعدى نبودند، از این رهگذر از نخستین روز ظهور اسلام، دلیل ومنطق اسلام بر همه ى ادیان پیروز بود ولى غلبه ى ظاهرى آن به هنگام ظهور آن یکتا بازمانده از حجتهاى پروردگار تحقق خواهد یافت.(۲۴)

۴- (اعلموا ان الله یحیى الأرض بعد موتها قد بینا لکم الآیات لعلکم تعقلون).

یعنى: (بدانید که خدا زمین را پس از مرگ آن زنده مى سازد. به راستى نشانه هاى (قدرت خدا) را براى شما بیان کردیم، باشد که عقل خود را بکار بندید).(۲۵)

پیشواى پنجم شیعیان مى فرماید: مهدى ما قیام مى کند وبه وسیله ى گسترش عدالت در سراسر گیتى، جهان را زنده مى کند، پس از آنکه در زیر کابوس ظلم وستم مرده باشد.(۲۶)

پیشواى هفتم حضرت موسى بن جعفر علیه السلام نیز در تفسیر این آیه فرمود: خداوند زمین را به وسیله ى عدل وداد زنده مى کند، نه بارش باران.(۲۷)

آرى اگر جامعه اى در زیر فشار ظلم وستم باشد جامعه ى مرده است وتنها موقعى زنده مى شود که ظلم وستم از آن جامعه رخت بر بندد ونعمت عدالت در آن جامعه گسترش یابد. از اینجاست که امیر مؤمنان على علیه السلام عدالت را زیر بناى زندگى مردم دانسته مى فرماید: (العدل قوام الرعیه).

۵- (واشرقت الأرض بنور ربها).

یعنى: (زمین به نور پروردگارش منور گردید).(۲۸)

امام رضا علیه السلام در تأویل این آیه مى فرماید: او چهارمین فرزند من، پسر بهترین کنیزان است که زمین را از هر جور وستمى پاکیزه مى کند. مردم در ولادت او دچار تردید مى شوند. او را غیبتى طولانى است چون ظاهر شود زمین با نور پروردگارش روشن مى گردد.(۲۹)

۶- (قل ارایتم ان اصبح ماؤکم غورا فمن یأتیکم بما معین).

یعنى: (بگو اگر ببینید که آب شما فروکش کند، چه کسى براى شما آب گوارا باز آورد).(۳۰)

همه ى موجودات زنده از آب آفریده شده وقوام آنها با آب است ولى منظور از آب گوارائى که در آیه ى فوق مطرح شده، مقام ولایت کبراى حضرت صاحب الزمان ارواحنا فداه است که پس از دوران فروکش (غیبت) یکبار دیگر به فرمان خدا ظاهر شده، تشنگان دانش وعظمت، وشیفتگان تقوى وعدالت را، از آبشخور اقیانوس بیکران آب حیات ومعادن حکمت، سیراب فرموده، به سعادت دنیا وآخرت نائل مى گرداند. به دلیل نقش حیاتى حضور امام علیه السلام در زندگى توده ها، قرآن کریم وجود اقدس امام علیه السلام را آب گوارا تعبیر نموده است.

على بن جعفر از برادر بزرگوارش امام موسى بن جعفر علیه السلام، از تفسیر این آیه مى پرسد، امام علیه السلام مى فرماید: (هنگامى که امامتان از دیدگان شما ناپدید شود ونتوانید او را ببینید چه خواهید کرد).(۳۱)

پیامبر اکرم صلى الله علیه وآله وسلم خطاب به عمار مى فرماید: اى عمار! خداوند با من عهد کرده که از تبار حسین (علیه السلام) امام پدید مى آید که نهمى آنها از دیدگان ناپدید مى شود واین است معناى آیه ى شریفه ى (قل ارأیتم ان اصبح ماوکم غورا)، براى او یک غیبت طولانى است که گروهى از عقیده ى خود برمى گردند وگروهى بر آن ثابت مى مانند، چون آخر الزمان فرا رسد، او ظاهر مى شود ودنیا را پر از عدل وداد کند، چنانکه از جور وستم پر شده است).(۳۲)

۷- (هدى للمتقین. الذین یؤمنون بالغیب).

یعنى: (هدایت است براى پرهیزکاران که به غیب ایمان آورند).(۳۳)

طبق احادیث فراوانى منظور از غیب در این آیه امام غائب علیه السلام است. امام صادق علیه السلام در تفسیر این آیه مى فرماید: (پرهیزکاران) شیعیان على بن ابى طالب علیه السلام است واما (غیب) پس آن حجت غائب است.(۳۴)

جابر بن عبد الله انصارى در ضمن یک روایت طولانى که از ۱۲ پیشواى معصوم وقائم آنها بحث کرده، از رسول اکرم صلى الله علیه وآله وسلم نقل مى کند که فرمود: خوشا به حال آنانکه در زمان غیبت او شکیبائى پیشه کنند وبر محبت آنها استوار بمانند، که آنها را خداوند متعال در آیه ى (الذین یؤمنون بالغیب) ستوده است.(۳۵)

۸- (ولقد کتبنا فى الزبور من بعد الذکر ان الأرض یرثها عبادى الصالحون).

یعنى: (گذشته از ذکر (تورات) در زبور نیز نوشتیم که به راستى زمین را بندگان شایسته ام به ارث مى برند).(۳۶)

از امام باقر وامام صادق علیهما السلام روایت شده که منظور از بندگان صالح در آیه ى شریفه، حضرت قائم (ارواحنا فداه) ویاران او مى باشد.(۳۷)

جالب توجه اینکه متن این بشارت در زبور فعلى موجود است. چنانکه در بخش پیشین متن آن گذشت.

طبق وعده ى قطعى خدا در همه ى کتابهاى آسمانى، روزى بندگان صالح خدا وارث زمین خواهند شد، وپرچم توحید را در سراسر کره ى خاکى به اهتزاز در خواهند آورد. دیگر از ظلم وستم وتبعیض وتجاوز وحق کشى نشانى نخواهد بود. روح صفا وصمیمیت وبرادرى وبرابرى بر تمام دلها حکومت خواهد کرد. به امید آن روز.

۹- (وله اسلم من فى السموات ومن فى الأرض طوعا وکرها).

یعنى: (هر که در آسمانها وزمین است خواه وناخواه (تسلیم او شده) بر او اسلام آورده اند).(۳۸)

امام صادق علیه السلام در تفسیر این آیه فرمود: هنگامى که قائم (علیه السلام) قیام کند، نقطه اى در روى زمین نمى ماند جز اینکه به یکتایى خدا ورسالت حضرت پیامبر (صلى الله علیه وآله وسلم) گواهى مى دهند.(۳۹)

ابن بکیر مى گوید: از ابو الحسن (علیه السلام) در مورد آیه ى (وله اسلم) پرسیدم، فرمود: در حق قائم (علیه السلام) نازل شده است، هنگامى که ظاهر شود اسلام را بر یهود، نصارى، صائبین، ملحدین، مرتدین وکافرین شرق وغرب، عرضه مى کند هر کس (پس از شناخت حقانیت اسلام) از روى رغبت اسلام آورد، او را به نماز وزکات ودیگر وظائف اسلامى امر مى فرماید. وهر کس نپذیرد گردن مى زند تا در شرق وغرب جهان احدى جز موحد باقى نباشد.(۴۰)

۱۰- (وعد الله الذین امنوا منکم وعملوا الصالحات لیستخلفنهم فى الارض، کما استخلف الذین من قبلهم ولیمکنن لهم دینهم الذى ارتضى لهم ولیبدلنهم من بعد خوفهم امنا).

یعنى: (خداوند آنها را که از شما ایمان آورده، عمل شایسته انجام داده اند. وعده داده است که در روى زمین جانشین سازد، چنانکه پیشینیان را جانشین ساخت. وآنان را از دینى که براى آنها پسندیده، متمکن سازد. وآنها را پس از خوف ووحشت به امنیت برگرداند).(۴۱)

امامصادق علیه السلام در تفسیر آیه ى فوق فرمود: درباره ى قائم (علیه السلام) ویاران او نازل شده است.(۴۲)

امامزین العابدین علیه السلام آیه ى شریفه را تلاوت کرده فرمود: به خدا سوگند مقصود از آنها شیعیان ما اهل بیت است. خداوند آنها را به دست مردمى از ما که (مهدى) این امت است جانشین قرار مى دهد ومتمکن مى سازد وبه امنیت مى رساند.(۴۳)

نظیر این روایت از امام باقر وامام صادق علیهما السلام نیز نقل شده است.(۴۴

(۱۵) بحار الانوار، جلد ۵۱ ص ۶۴-۴۴٫
(۱۶) تألیف: محدث بزرگوار، سید هاشم بحرانى، متوفى ۱۱۰۷ یا ۱۱۰۹ ه.
(۱۷) تألیف: سید صادق شیرازى.
(۱۸) نگارش: على اکبر مهدى پور.
(۱۹) قصص: ۵٫
(۲۰) تفسیر برهان، ج ۳ ص ۲۲۰ وینابیع الموده ص ۴۵۰ وبحار، ج ۵۱ ص ۵۴٫
(۲۱) هود: ۸۶٫
(۲۲) نور الابصار، ص ۱۷۲٫
(۲۳) صف: ۸٫
(۲۴) بحار الانوار، ج ۵۱ ص ۶۰، المحجه ص ۲۲۷ وینابیع الموده ص ۵۰۸٫
(۲۵) حدید: ۱۷٫
(۲۶) تفسیر برهان، ج ۴ ص ۲۹۱٫
(۲۷) همان مدرک.
(۲۸) زمر: ۶۹٫
(۲۹) ینابیع الموده ص ۴۴۸٫
(۳۰) ملک: ۳۰٫
(۳۱) کمال الدین، ص ۳۶۰ وغیبت نعمانى ص ۹۲٫
(۳۲) تفسیر برهان، ج ۴ ص ۳۶۶٫
(۳۳) بقره: ۲ و۳٫
(۳۴) بحار الانوار، ج ۵۱ ص ۵۲ وکمال الدین، ص ۳۴۰٫
(۳۵) المحجه، ص ۱۷٫
(۳۶) انبیاء: ۱۰۵٫
(۳۷) عقد الدرر، ص ۲۱۷، مجمع البیان، ج ۷ ص ۶۶ وبحار الانوار، ج ۵۱ ص ۴۷٫
(۳۸) آل عمران: ۸۳٫
(۳۹) تفسیر عیاشى ج ۱ ص ۱۸۳ وینابیع الموده، ص ۵۰۶٫
(۴۰) همان مدرک.
(۴۱) نور: ۵۵٫
(۴۲) غیبت نعمانى، ص ۱۲۶٫
(۴۳) تفسیر عیاشى، ج ۳ ص ۱۳۶٫
(۴۴) مجمع البیان، ج ۷ ص ۱۵۲

 

نظر دهيد