شناسنامه امام حسین علیه السلام

شناسنامه امام حسین علیه السلام

شناسنامه امام حسین علیه السلام

  • مقام: امام سوم
  • نام: حسین
  • لقب: سیدالشهدا
  • کنیه: ابوعبدالله
  • نام پدر: علی
  • نام مادر: فاطمه
  • تاریخ ولادت: سوم شعبان سال چهارم هجری قمری در مدینه
  • مدت امامت: ۱۱ سال
  • مدت عمر: ۵۷ سال
  • تاریخ شهادت: روز عاشورای سال ۶۱ هجری قمری در کربلا
  • قاتل: پس از آن که در اثر جراحات فراوان در میدان نبرد افتاده بود، شمر لعن الله علیه با دوازده ضربه سر نازنین آن حضرت را جدا کرد.
  • محل دفن: کربلا
  • تعداد فرزند: ۴ پسر، ۳ دختر.

نمایی از زندگانی امام علیه السلام ابو عبدالله حسین بن علی بن ابی طالب علیهم السلام

سومین امام از اهل بیت علیهم السلام طاهرین و دومین نواده رسول خدا صلی الله علیه و آله و یکی از دو سرور جوانان اهل بهشت و دو گل خوشبوی محمد مصطفی و یکی از پنج نفر اصحاب کساء است. او سرور شهیدان نام داشت و مادرش فاطمه دخت رسول الله صلی الله علیه و آله بود.

میلاد شریف امام

در سوم ماه شعبان در شهر مدینه به دنیا آمد. برخی گویند تولد آن حضرت در پنجم شعبان سال سوم یا چهارم هجری بوده است. حاکم در کتاب مستدرک، از محمد بن اسحاق ثقفی به سند خود از قتاده آورده است که آن حضرت در نیمه اول ماه پنجم از سال ششم هجری تولد یافته است. گروهی تولد امام را در اواخر ربیع الاول دانسته ‏اند و گروهی دیگر در سوم یا پنجم جمادی الاول، اما قول مشهور تولد آن حضرت را در ماه شعبان و مدت حمل آن حضرت را شش ماه ذکر می ‏کند.

در سیره امام حسن علیه السلام به این روایت اشاره کردیم که میان ولادت امام حسن علیه السلام و حمل امام حسین علیه السلام یک طهر فاصله و مدت حمل امام حسین علیه السلام شش ماه بوده است، و این نکته را نیز یادآور شدیم که این روایت با قول مشهوری که در تاریخ ولادت آن ها ذکر گردیده هماهنگ نبوده است، زیرا ولادت امام حسن علیه السلام در پانزدهم ماه رمضان، و امام حسین علیه السلام بنا بر قول مشهور در پنجم ماه شعبان بوده و با این حساب فاصله میان میلاد دو برادر همان ده ماه و بیست روز بوده است.

از یک سو می‏ توان این روایت را چنین توجیه کرد که ولادت امام حسین علیه السلام در اواخر ربیع الاول بوده و از سوی دیگر روایتی است که از تاریخ ولادت امام حسن علیه السلام و مدت حمل امام حسین علیه السلام استنباط شده است. به این ترتیب که فاصله میان تولد امام حسن علیه السلام و حمل امام حسین علیه السلام یک طهر و مدت حمل امام حسین شش ماه بوده است. والله اعلم.

اما حاکم در مستدرک از محمد بن اسحاق به سند خود از قتاده آورده است که حضرت فاطمه سلام الله علیها یک سال و ده ماه پس از تولد امام حسن علیه السلام امام حسین علیه السلام را به دنیا آورد. همین که امام حسین علیه السلام به دنیا آمد وی را نزد جدش رسول الله صلی الله علیه و آله بردند و تولد وی را به ایشان مژده دادند.

آن حضرت نیز در گوش راستش اذان و در گوش چپش اقامه گفت. و پس از گذشت هفت روز او را حسین نامید. برای او گوسفندی عقیقه کرد، و به مادر این کودک دستور داد که موی سر فرزند خود را بتراشد و همانند برادرش امام حسن علیه السلام برای او نیز هم وزن موی سرش نقره به مستمندان بدهند. فاطمه سلام الله علیها این دستور را به مرحله اجرا درآورد.

زبیر بن بکار در کتاب انساب قریش آورده است که رسول الله صلی الله علیه و آله امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام را در روز هفتم نام گذاری کرد و اسم حسین را از نام حسن گرفت.

حاکم در کتاب، مستدرک، به سند صحیح از ابی رافع روایت کرده است که پیامبر صلی الله علیه و آله را مشاهده کردم که وقتی فاطمه سلام الله علیها حسین را به دنیا آورد، در گوش او اذان گفت. و در جای دیگر از جعفر بن محمد و او از پدر خود و او نیز از پدر خود و او نیز از علی علیه السلام به سند صحیح روایت کرده است که: رسول الله صلی الله علیه و آله به فاطمه سلام الله علیها امر کرد وزن موی سر امام حسین علیه السلام را تعیین کند و به اندازه آن نقره صدقه دهد، و به وی فرمود: ران گوسفند عقیقه را به قابله ببخش.

و نیز در روایت دیگری می ‏نویسد: رسول خدا صلی الله علیه و آله در روز هفتم میلاد حسن و حسین برای آن دو عقیقه و در همان روز آن ها را نام گذاری کرد، و از خدا خواست که رنج و آزار را از آنان دور گرداند.

در روایت دیگری به سند خود از محمد بن علی بن حسین و او نیز از جد خود امام علی بن ابی طالب علیه السلام آورده است که رسول الله صلی الله علیه و آله گوسفندی را برای امام حسین علیه السلام عقیقه کرد، و به دختر خود فاطمه سلام الله علیها دستور داد موی سرش را بتراشند و آن را وزن کنند. اگر به اندازه یک درهم بود، مطابق آن نقره صدقه دهند.

حاکم در جای دیگر به سند خود می ‏نویسد: پیامبر صلی الله علیه و آله برای هر یک از امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام دو گوسفند که هر دو شبیه یکدیگر و هم وزن بودند عقیقه کرد.

کنیه و لقب و نقش انگشتری امام

کنیه آن حضرت را ابو عبدالله و القاب وی را الرشید، الوفی، الطیب، السید، الزکی، المبارک، التابع لمرضاه الله، الدلیل علی ذات الله و السبط نوشته‏ اند. اما بالاترین لقب همان است که جد بزرگوارش پیامبر صلی الله علیه و آله بر او و برادرش امام حسن علیه السلام نهاده و فرمود: حسن و حسین دو سرور جوانان اهل بهشتند. و در جای دیگر رسول الله صلی الله علیه و آله امام حسین علیه السلام را به نام سبط خواند.

در کتاب، الفصول المهمه، نقش انگشتری وی، لکل اجل کتاب آمده، اما در کتاب وافی و غیر آن که از امام صادق علیه السلام نقل گردیده، حسبی الله، و از امام رضا علیه السلام ان الله بالغ امره ذکر شده است و چنین به نظر می ‏رسد که برای آن حضرت چند انگشتری با عباراتی که بدان ها اشاره شد وجود داشته است.

شاعر آن حضرت یحیی بن حکم و جماعتی دیگر را ذکر کرده‏ اند. دربان امام را اسعد هجری نوشته‏ اند. در زمان آن حضرت معاویه و یزید سلطنت داشتند.

اولاد امام

فرزندان امام حسین علیه السلام را نه نفر ذکر کرده ‏اند، که شش نفر از آن ها پسر و سه نفر دختر بوده ‏اند. به این ترتیب:

  • ۱ ـ علی اکبر، که در کربلا به شهادت رسید. مادرش، لیلی، دختر ابی مره بن عروه بن مسعود ثقفی نام داشت.
  • ۲ ـ علی اوسط.
  • ۳ ـ علی اصغر زین العابدین، که مادرش به نام شاه زنان یا ملکه النساء دختر کسری یزدگرد پادشاه ایران بود. به گفته شیخ مفید، علی اکبر زین العابدین بوده و علی اصغر در کربلا به شهادت رسیده است. اما روایت اول که می ‏گوید علی اکبر به شهادت رسیده مشهورتر است.
  • ۴ ـ محمد.
  • ۵ ـ جعفر که در حیات پدرش از دنیا رفت، و فرزندی از خود بر جای نگذاشت. مادرش از قبیله قضاعیه بود.
  • ۶ ـ عبدالله شیرخوار که در دامان پدر خود به وسیله تیر به شهادت رسید.
  • ۷ ـ سکینه، که نام مادر او و مادر عبدالله، رباب، دختر امرئ القیس بن عدی بن اوس بن جابر بن کعب بن علیم که از قبیله کلبیه معدیه بوده است.
  • ۸ ـ فاطمه، که مادرش ام اسحاق دختر طلحه بن عبدالله از قبیله تیمیه بود.
  • ۹ ـ زینب.

درود و ثنا بر امام زین العابدین علیه السلام که از میان فرزندان امام حسین علیه السلام که نسل آن حضرت از وی باقی مانده و نامش جاوید و سرمدی خواهد بود.

امام حسین علیه السلام بر اساس بیشتر منابع در مدینه در آغاز شعبان سال ۴ قمری / ژانویه ۶۲۶ میلادی متولد شد. بنابراین او هنگام مرگ پیامبر کودکی بیش نبود. از این رو تنها می ‌توانسته خاطراتی بسیار اندک از پدربزرگ خویش به یاد داشته باشد. شماری از احادیث، به ذکر عبارات محبت ‌آمیزی که حضرت محمد صلی الله علیه و آله در مورد نوه‌هایش بکاربرده، پرداخته‌اند.

به عنوان مثال، “هر کس آن ها را دوست بدارد مرا دوست داشته و هر آن کس با ‌آن ها دشمنی ورزد مرا دشمن داشته” و “امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام سید جوانان بهشتند”. این گفته نزد شیعیان از آن رو که از آن یکی از توجیهات اساسی خود را در مورد حق امامت فرزندان ساخته‌اند، دارای اهمیت زیادی است. سید شباب الجنه یکی از القابی است که شیعیان به هر یک از دو برادر می ‌دهند.

احادیث دیگری، حضرت محمد صلی الله علیه و آله را با دو نوه ‌اش که بر زانوان او نشسته‌ اند و یا بر دوش او و یا حتی بر پشت او به هنگام نماز و در حال سجده قرار گرفته ‌اند نشان می‌ دهد. شمار قابل ملاحظه ‌ای از این گزارش ‌ها را عمدتاً ‌از مجموعه ‌های حدیثی ابن حنبل و ترمذی جمع‌ آوری کرده است.

تعدادی از محدثین به این تصاویر کوچک زیبا و واقع نما، جزییاتی افزوده‌اند که برای غیرمسلمان عجیب و غریب و در صورت وجود فرشتگان در آن ها، خیال پردازانه به نظر می ‌آید در حالی که نزد مسلمانان، از آن رو که معتقد به دیدار مستمر جبرئیل با حضرت محمد صلی الله علیه و آله می‌ باشند، ‌این گونه نیست؛ در دیگر اخباری که تحت عنوان “‌افسانه امام حسین علیه السلام در همین مدخل می ‌خوانیم، نفوذ شیعه را به وضوح می ‌یابیم. امام حسین علیه السلام دوران جوانی را در سایه ‌سار پدرش و با فرمانبرداری از او گذراند. او در جنگ ‌های پدرش شرکت می ‌جست. اسامی و القاب امام حسین علیه السلام.(۱)

خداوند امام حسین علیه السلام را در تورات، “تسبیر” و در اناجیل “طب” نامید. هارون برادر موسی که از نام هایی که خداوند به پسران امام علی علیه السلام داده، اطلاع یافته بود، ‌همان نام ها را به پسران خویش داد. برای مطالعه فهرستی بلند و جالب از القاب امام حسین علیه السلام به شکل یک دعا(۲) امام حسین علیه السلام و برادرش غالباً‌ به عنوان “حجت خدا بر زمین” ارجاع داده می ‌شوند.(۳)

آیاتی از قرآن که شیعیان تفسیر آن را درباره امام حسین علیه السلام دانسته اند:(۴) یک نمونه، آیات ۱۴ و ۱۵ سوره احقاف است که درباره مادری حامله که رنج می ‌کشد و با درد بچه می ‌زاید، صحبت می ‌کند؛ تفسیر این آیه اشاره به حضرت فاطمه سلام الله علیها دارد که امام حسین علیه السلام را حامله شده است و وقتی از حضرت محمد صلی الله علیه و آله می ‌شنود که خداوند درباره سرنوشت نوه آینده‌ اش به او تسلی داده بیشتر ناراحت و غم زده می ‌شود.

حروف مقطعهکهیعص را که سوره نوزدهم با آن آغاز می ‌شود، خداوند برای زکریا این گونه توضیح داده: ک= کربلا؛ ه= هلاک العتره؛ ی= یزید؛ ع= عطشه؛ ص= صنبره.

این توضیح صرفاً ‌جزیی از روایتی نسبتاً‌ غامض است.(۵) که قسمتی از مجموعه ‌ای از مقایسه ‌های عجیب و غریب را میان سرنوشت امام حسین علیه السلام و سرنوشت حضرت یحیی فرزند حضرت زکریا تشکیل می ‌دهد (شاید به دلیل این بن مایه که سرهای بریده در ظرفی نهاده شده‌ اند): زکریا که نام های پنج تن را از جبرئیل شنیده بود از این واقعیت که هنگام تلفظ نام امام حسین علیه السلام چشمانش پر از اشک می ‌شد اما هنگام تلفظ دیگر نام ها احساس شادی می ‌کرد،‌ متعجب شده بود خداوند او را از سرنوشت نوه حضرت محمد صلی الله علیه و آله مطلع کرد، زکریا گریست و هق هق کنان از خداوند خواست تا به او نیز پسری بدهد که او نیز بتواند مصیبتی همچون مصیبتی که خداوند برای حضرت محمد صلی الله علیه و آله محبوبش مقرر کرده، تحمل نماید.

خداوند به او پسری به نام یحیی اعطا کرد. در هر مرحله از سفر، از مکه به کوفه،‌ امام حسین علیه السلام، ‌یحیی را به یاد آورد. بر اساس گزارشی دیگر(۶) خون امام حسین علیه السلام همچون خون یحیی خواهد جوشید و خداوند برای خاموش کردن آن ۷۰۰۰ منافق، کافر و مسلمان شرور را خواهد کشت، همان طور که برای یحیی این چنین کرد.

پی ‏نوشت

(×). اختصارات ذکر شده در این متن: بل= بلاذری؛ ط= طبری، ج ۲؛ ارط= ابن رستم طبری؛ مفـ= مفید؛ اش= ابن شهر آشوب، ج ۳؛ اکث= ابن کثیر، ج ۸؛ محسن.ا= محسن امین.
(۱). ارط، ص ۷۳، اش،‌ ص ۲۳۲٫
(۲). نک.اش، ص ۲۳۲٫
(۳). نک. برای مثال، مف. ص ۱۹۸٫
(۴). قس. مف. ص ۱۹۹٫
(۵). اش، ص ۲۳۷٫
(۶). اش، ص ۲۳۸، قس، ص ۲۳۴٫

منبع: سیره معصومان، ج ۴ / مجله اندیشه صادق، شماره ۱۳ و ۱۴

نویسنده: سید محسن امین / ال. واکسیاواگلیری

نظر دهيد